Prawo ochronne na znak towarowy na terytorium Polski przyznaje Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (UPRP). Warunkiem udzielenia przez Urząd tego prawa jest posiadanie przez znak towarowy zdolności rejestrowej. O tym co to oznacza i jak rejestrować znaki towarowe, aby uzyskać prawo ochronne, piszemy w niniejszym artykule oraz kolejnych tekstach. Sprawdź, na co zwrócić uwagę zanim wymyślisz, zaprojektujesz i zarejestrujesz swoje logo.
Na badanie zdolności rejestrowej składa się badanie przesłanek bezwzględnych i przesłanek względnych.
Po nowelizacji ustawy Prawo własności przemysłowej z 15 kwietnia 2016 roku zmieniono system badania zdolności rejestrowej znaku towarowego. System badawczy zastąpiono rejestrowym, co oznacza, że od połowy kwietnia UPRP zobligowany jest badać z urzędu wyłącznie przesłanki bezwzględne. Istnienie przesłanek względnych może być przedmiotem sprzeciwu wobec udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy (o tym więcej tutaj).
W polskim systemie prawa o przeszkodach bezwzględnych w uzyskaniu prawa ochronnego na znak towarowy mówi art. 129¹ ustawy Prawo własności przemysłowej (pwp). Przepis ten wskazuje na okoliczności, które muszą być bezwzględnie spełnione, aby skutecznie zarejestrować znak towarowy w Urzędzie Patentowym. Stworzyliśmy serię artykułów, gdzie opisujemy i wyjaśniamy znaczenie poszczególnych przeszkód, o których mówi art. 129¹ pwp.
Dlaczego to takie istotne? Gdyż o spełnieniu wymogów artykułu 129¹ pwp powinniśmy myśleć już na etapie konstruowania nazwy i logo firmy. Pozwoli to uniknąć przeszkód w rejestracji i zwiększy szanse na skuteczną i pełną ochronę marki Twojej firmy.
Art. 129¹ ust. 1 pkt 12 w związku z art. 129¹ ustęp 1 i 3, czyli Znaki, które wprowadzają odbiorców w błąd
Art. 129¹. 1. Nie udziela się prawa ochronnego na oznaczenie, które:
(…)
12) ze swojej istoty może wprowadzać odbiorców w błąd, w szczególności co do charakteru, jakości lub pochodzenia geograficznego towaru; (…)
Art. 129¹. ust.2.
W odniesieniu do wyrobów alkoholowych, znak towarowy zawierający element geograficzny niezgodny z pochodzeniem wyrobu uważa się za znak wprowadzający odbiorców w błąd.
Art. 129¹ ust. 3.
Nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy zawierający element geograficzny prawdziwy w sensie dosłownym co do terytorium, regionu lub miejsca, z którego towar pochodzi, który mógłby wprowadzić odbiorców w błąd, że towar pochodzi z innego, słynącego z danych wyrobów terenu.
W przypadku homonimicznych oznaczeń geograficznych dla wina i piwa ochrona może być przyznana, z tym, że Urząd Patentowy wezwie osobę, która dokonała zgłoszenia później, do dokonania w znaku odpowiednich zmian pozwalających na odróżnienie go od znaku wcześniejszego.
Następną przeszkodą bezwzględną w uzyskaniu prawa ochronnego na znak towarowy jest sytuacja uznania znaku przez Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej za wprowadzający w błąd.
Art. 129¹ ust. 1 pkt 12 wymienia płaszczyzny, na których może dojść do zmylenia odbiorcy. Są to charakter, jakość i pochodzenie geograficzne towaru, którym znak jest opatrzony. Ten zbiór jest jednak jedynie przykładowym, co oznacza, że znak towarowy może posiadać charakter mylący również w odniesieniu do innych właściwości towaru.
Kolejne dwa ustępy artykułu 129¹, to znaczy ustęp 2 i 3, specyfikują wyżej opisaną zasadę.
Szczególny zapis z ustępu drugiego ustawodawca zarezerwował dla wyrobów alkoholowych. Przepis stanowi, że jeżeli dla oznaczenia takowych wykorzystuje się znak towarowy zawierający element geograficzny niezgodny z rzeczywistym pochodzeniem wyrobu, znak taki będzie zawsze uważany za mylący.
Z kolei ustęp następny opisuje sytuację, w której znak towarowy będzie wskazywał zgodnie z prawdą na miejsce pochodzenia towarów nim oznaczonych. Nazwa tego miejsca (regionu, terytorium) będzie jednak na tyle podobna do innego miejsca, słynącego z wyrobu danego rodzaju towarów, że w efekcie odbiorcy mogą błędnie skojarzyć rzeczywiste pochodzenie znaku ze znanym regionem.
Charakter mylący
Przy ocenie charakteru mylącego znaku towarowego bierze się pod uwagę wyłącznie jego istotę, czyli elementy treściowe znaku. Treść znaku z kolei rozpatruje się z punktu widzenia towarów lub usług, dla których oznaczania znak został przeznaczony. Będzie więc badana relacja znak – towar i wyobrażenie przeciętnego kupującego o niej¹.
Okoliczności używania znaku nie będą tu brane pod uwagę. Przykładowo właściciel znaku może chcieć zniwelować ryzyko wprowadzenia w błąd przez dodanie do oznaczonych towarów informacji prostujących czy wyjaśniających naturę towaru. Urząd Patentowy RP nie będzie rozpatrywał jednak takiej ewentualności. Chodzi bowiem o to, by nie dopuścić do rejestracji znaku, co do którego istnieje choćby możliwość, że wprowadzi w błąd konsumentów².
Kwestia prawdziwości danych, które zawiera znak towarowy, nie jest kluczowa dla analizy znaku pod kątem jego mylącego charakteru. W błąd mogą wprowadzać bowiem zarówno informacje niezgodne z rzeczywistością, jak i te prawdziwe. Istotne jest natomiast zbadanie „subiektywnego wyobrażenia odbiorcy znaku o istnieniu lub braku sugerowanych przez znak cech”³.
Punktem odniesienia, dla którego będzie przeprowadzana analiza charakteru mylącego, jest model dobrze poinformowanego, rozsądnego, dostatecznie uważnego odbiorcy, do którego skierowane są towary sygnowane danym oznaczeniem. Z perspektywy takiej osoby oceniane będą znaki.
W celu stwierdzenia charakteru mylącego znaku należy zatem wziąć pod uwagę „prawdopodobieństwo wystąpienia w świadomości konsumentów błędnego mniemania o towarze lub i usłudze, dla których znak jest przeznaczony”4. Urząd Patentowy RP będzie badał znak wyłącznie co do jego istoty, w odniesieniu do towarów lub usług, dla których został zgłoszony, a kwestia prawdziwości informacji noszonej przez znak pozostanie drugorzędna. W przepisie chodzi bowiem o „zachowanie właściwej relacji między warstwą znaczeniową oznaczenia a cechami wynikającymi z natury towaru lub usługi, na których oznaczenie ma być umieszczane”5.
Przykłady znaków mylących z praktyki UPRP6:
POLSKI GRANIT
Znak zgłoszony dla towarów z klasy 19 klasyfikacji nicejskiej, m.in. niemetalowe materiały budowlane lub kamienne materiały budowlane, nie będzie wprowadzał w błąd. Jeżeli jednak zgłoszono by go również dla np. towarów budowlanych metalowych (klasa 6), UPRP prawdopodobnie stwierdziłby, że znak może wprowadzać w błąd, ponieważ jego część znaczeniowa nie korelowałaby z cechami sugerowanymi przez treść znaku, czyli z produktami z granitu.
LUWR
Taki znak towarowy zgłoszony dla np. nasion traw będzie uznany za fantazyjny i jego ochrona będzie możliwa. Będzie bowiem oczywiste dla przeciętnego odbiorcy tego towaru, że oznaczenie LUWR nie będzie świadczyło o pochodzeniu bądź cechach nasion trawy.
Droga do uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy nie zawsze będzie należeć do łatwych, ponieważ nie wszystkie znaki towarowe spełniają przesłanki, o których mówi artykuł 129¹ pwp.
Przed rejestracją należy upewnić się, że nasze oznaczenie spełnia wszystkie wymagania.
Warto również wziąć to pod uwagę już na etapie tworzenia logo i brandingu firmy. Może bowiem okazać się, że nasza marka będzie się rozwijać i rozszerzy się na inne, pierwotnie nieuwzględniane rynki. Gdy jednak okaże się, że przesłanki z art. 129¹ pwp nie są spełnione, skutki mogą poważnie oddziaływać na wizerunek naszej marki. Konieczny może być w takim momencie rebranding, a tym samym utrata rozpoznawalności marki wśród konsumentów i klientów.
Z tego powodu piszemy o tym na naszym blogu. Śledź kolejne wpisy ze wskazówkami, jak sprostać poszczególnym wymaganiom zdolności rejestracyjnej znaku towarowego z art. 129¹.
W artykule korzystano z materiałów udostępnionych przez Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, dostępnych na www.uprp.pl
¹ Tak U. Promińska [w:] Prawo własności przemysłowej. M. du Vall, U. Promińska, E. Nowińska. Warszawa, 2011
² Ibidem.
³ Ibidem.
4 Ibidem.
5 Mylący charakter znaku towarowego. W: Bezwzględne przeszkody udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy. Na postawie art. 129¹ pwp. Przewodnik. Znaki towarowe. Pod red. Edyty Demby-Siwek. UPRP, Warszawa 2016
6 Podane przykłady można odnaleźć w publikacjach Urzędu Patentowego – w Bezwzględne przeszkody udzielenia prawa ochronnego… oraz na http://www.uprp.pl/uprp/_gAllery/67/21/67216/PRZEWODNIK_ART_129_-_131_-_wersja_ostateczna__23_04_2015___2_.pdf